Slechts één op de vijf werkende vrouwen ervaart nooit hormonale klachten op het werk. De rest -- 46% soms, 34% regelmatig -- probeert dagelijks te functioneren terwijl haar lichaam iets anders van plan is. Dat staat in een factsheet van TNO, gebaseerd op de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden 2025. De cijfers verrassen waarschijnlijk niemand die het zelf ervaart. Ze zijn wel opmerkelijk groot als je ze naast de stilte legt waarmee dit onderwerp normaal gesproken wordt behandeld.
Want het wordt zelden besproken. Niet bij de bedrijfsarts, niet in het functioneringsgesprek, niet in het HR-beleid. Terwijl 1,5 miljoen werkende vrouwen aangeven dat hormonale klachten daadwerkelijk impact hebben op hoe ze hun werk doen. Lees de analyse van HRmorgen gebaseerd op de TNO-data voor de volledige cijfers.
Van menstruatie tot menopauze: het is bijna altijd raak
Hormoongerelateerde klachten op het werk beperken zich niet tot één levensfase. TNO onderscheidt drie periodes die elk hun eigen gewicht hebben:
- Menstruatie: 48% heeft er soms last van op het werk, 32% regelmatig. Dat is de helft van alle werkende vrouwen die elke maand door een periode gaat terwijl ze gewoon moet vergaderen, deadlines moet halen en bereikbaar moet zijn.
- Perimenopauze: de aanloop naar de overgang, en veruit de zwaarste fase. 53% ervaart hier regelmatig klachten op het werk -- hoger dan bij menstruatie en postmenopauze.
- Postmenopauze: 46% soms, 25% regelmatig. Iets minder heftig, maar nog altijd substantieel voor een fase die voor veel vrouwen decennia duurt.
Het gaat om klachten als extreme vermoeidheid, concentratieproblemen, opvliegers, pijn en stemmingswisselingen -- allemaal zichtbaar op de werkvloer, zelden uitgesproken. Voor veel vrouwen is het een kwestie van gewoon doorzetten en hopen dat niemand het merkt.
Perimenopauze: de fase die het zwaarst wordt onderschat
Als er één conclusie uit de TNO-data springt, is het dat de perimenopauze op de werkvloer het meest wordt onderschat. Niet de overgang zelf, maar de aanloopfase -- die voor sommige vrouwen al op hun vijfendertigste begint en soms meer dan tien jaar duurt. Meer dan de helft van de vrouwen in deze fase rapporteert regelmatige klachten op het werk.
Eerder schreven we al dat perimenopauze al rond je dertigste kan beginnen, veel vroeger dan de meeste vrouwen verwachten. Dat betekent dat een groot deel van de werkende vrouwen al ruim voor haar vijftigste met klachten te maken heeft, zonder dat ze het als perimenopauze herkennen -- en zeker zonder het op het werk bespreekbaar te maken. Concentratieproblemen worden weggeredeneerd als drukte, vermoeidheid als een slechte nacht, stemmingswisselingen als stress.
Wat het concreet doet met je werk
TNO maakte de impact meetbaar. Van de 1,5 miljoen vrouwen die klachten ervaren op het werk, geeft 66% aan minder productief te zijn. 29% ziet ook de kwaliteit van haar werk dalen. Dat zijn geen vage gevoelens, dat zijn prestaties die aantoonbaar lager liggen -- en die in de meeste gevallen volledig worden toegeschreven aan het individu, niet aan de omstandigheden.
Het ziekteverzuim bij vrouwen ligt op 5,9%, tegenover 3,9% bij mannen. Een deel van dat verschil is direct herleidbaar: 6,6% van de vrouwelijke verzuimers koppelt het aan menstruatieklachten, 4,3% aan overgangsklachten. Opgeteld ziet TNO bij ruim 10% van het vrouwelijk verzuim een verband met hormonen.
Dat zijn grote aantallen. Nummers die zichtbaar zouden moeten zijn in elk gesprek over productiviteit, verzuim en inclusief personeelsbeleid -- maar dat zijn ze niet.
Werkgevers hebben een plicht maar handelen er nauwelijks naar
De Arbowet verplicht werkgevers al om een veilige werkplek te bieden en redelijke aanpassingen te doen voor werknemers met gezondheidsklachten. Hormonale klachten vallen daar in principe onder. In 2023 bracht de Stichting van de Arbeid de "Handreiking Overgang en Werk" uit, en de NVAB -- de beroepsvereniging van bedrijfsartsen -- heeft een eigen richtlijn. Alle tools liggen klaar. Ze worden amper ingezet.
Praktische aanpassingen zijn vaak simpel: een rustiger werkplek tijdens een heftige menstruatie, meer flexibiliteit in werktijden, of gewoon de mogelijkheid het gesprek te voeren zonder dat er een taboe op hangt. Veel vrouwen vragen dat niet. Veel leidinggevenden bieden het niet aan. Daartussen zit een gat dat niet door kennisgebrek wordt gevuld, maar door ongemak. Lees ook waarom Nederlandse vrouwen zo anders omgaan met hormonale gezondheid dan vrouwen in de VS -- het raakt precies datzelfde ongemak.
Dit gesprek begint bij jou, maar mag bij de werkgever eindigen
De data van TNO laten geen ruimte voor interpretatie: hormonale klachten op het werk zijn geen uitzondering maar de norm. Ze raken de overgrote meerderheid van werkende vrouwen, in meerdere levensfasen, met meetbare gevolgen voor productiviteit en verzuim. En toch worden ze behandeld als iets wat vrouwen zelf maar moeten oplossen, liefst onzichtbaar.
Dat kan anders. Je hebt als werknemer recht op een gesprek over aanpassingen als hormonale klachten je werk beïnvloeden -- dat staat in de Arbowet. En als werkgever of leidinggevende draag je de verantwoordelijkheid om de ruimte te scheppen voor dat gesprek. Weten wat er beschikbaar is aan behandelmogelijkheden helpt daarbij. Lees ook ons artikel over Veoza, de eerste opvliegerspil zonder hormonen -- en wat het bredere landschap is van wat er nu medisch mogelijk is voor vrouwen in de overgang.