Veertig procent van de vrouwen in Nederland krijgt op een gegeven moment in haar leven een verzakking. Dat staat in een rapport van de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG) uit 2025. Urine-incontinentie komt voor bij 25 tot 50 procent van de volwassen vrouwen. Toch hoor je deze cijfers bijna nooit terug in een gewoon gesprek. Over hartklachten bij vrouwen wordt inmiddels steeds meer gepraat, maar een verzakking of ongewild urineverlies blijft iets waarmee veel vrouwen in stilte rondlopen.
Wat een verzakking en incontinentie precies zijn
Je bekkenbodem is een laag spieren die je blaas, baarmoeder en darmen op hun plek houdt. Raken die spieren verzwakt, bijvoorbeeld door een bevalling, zwaar tillen of de overgang, dan zakken organen iets naar beneden. Dat heet een verzakking of prolaps. Urine-incontinentie is een ander probleem, maar hangt vaak samen met dezelfde verzwakte bekkenbodem. Je verliest dan urine bij hoesten, lachen, niezen of sporten, wat stressincontinentie heet, of je voelt plotseling een hevige aandrang die je niet kunt ophouden. Volgens het NVOG-rapport voeren Nederlandse ziekenhuizen jaarlijks ongeveer 15.000 operaties uit voor een verzakking, los van alle vrouwen die hun klachten met bekkenfysiotherapie of een pessarium onder controle krijgen.
Waarom de huisarts vaak maar één gesprek voert
Het opvallendste cijfer uit het NVOG-onderzoek gaat niet over hoe vaak verzakking of incontinentie voorkomt, maar over wat er daarna gebeurt. Vrouwen die met incontinentie bij de huisarts komen, krijgen gemiddeld 1,9 consulten per klachtenperiode. In praktijken die het snelst doorverwijzen, ligt dat zelfs op 1,3 consult. Dat is nauwelijks genoeg om een behandeling te starten en te beoordelen of die werkt. De onderzoekers schrijven dat dit erop wijst dat behandeling in de huisartspraktijk vaak niet eens begint voordat iemand wordt doorverwezen naar het ziekenhuis.
Een deel van de verklaring is financieel. Wil je een pessarium bij de huisarts, dan betaal je dat ringetje zelf. Krijg je hem in het ziekenhuis, dan wordt hij vergoed via de ziekenhuisfinanciering. Zo verschuift zorg richting het ziekenhuis, ook wanneer dat medisch niet nodig is. Ook schort het aan duidelijke afspraken: de NVOG-onderzoekers bekeken negentig combinaties van zorgactiviteit, diagnose en specialisme, en voor 53 procent daarvan bestond geen enkel richtlijnadvies. Artsen behandelen dus vaak op eigen inzicht, met als gevolg grote verschillen in wat je wel of niet aangeboden krijgt.
De zorg verschilt enorm per regio
Dat gebrek aan richtlijnen zie je direct terug in de praktijk. Het NVOG-rapport laat zien dat het aantal prolapsoperaties, de gekozen operatietechniek en de toegang tot bekkenfysiotherapie sterk verschillen tussen zorgkantoorregio's. Niet omdat vrouwen in de ene regio een zwakkere bekkenbodem hebben dan in de andere, maar omdat de ene huisarts sneller doorverwijst, de ene regio meer bekkenfysiotherapeuten heeft en het ene ziekenhuis een andere operatiemethode gewend is. Vergelijk het met slaapapneu bij vrouwen, dat ook vaak wordt gemist: ook daar bepaalt toeval, in de vorm van wie je tegenover je krijgt in de spreekkamer, voor een groot deel hoe snel je geholpen wordt.
Wat wel helpt tegen bekkenbodemklachten
De behandeling begint bijna altijd met bekkenfysiotherapie, ook bij een verzakking. Een bekkenfysiotherapeut leert je de juiste spieren aanspannen en ontspannen, wat bij een groot deel van de vrouwen de klachten merkbaar vermindert. Helpt dat niet genoeg, dan is een pessarium een optie: een siliconen ringetje dat de organen op hun plek steunt, zonder operatie. Pas bij matige tot zware klachten die niet verbeteren, overweegt een gynaecoloog een operatie.
- Merk je urineverlies bij hoesten, lachen of sporten? Vraag je huisarts specifiek om een verwijzing naar bekkenfysiotherapie, in plaats van te wachten tot het erger wordt.
- Voel je druk of een drukkend gevoel in je vagina, vooral aan het einde van de dag? Dat kan een beginnende verzakking zijn, ook als je nog relatief jong bent.
- Een pessarium is geen laatste redmiddel, maar een volwaardige en omkeerbare optie die je op elk moment weer kunt stoppen.
Vrouwengezondheid krijgt eindelijk aandacht in de techniek
Er is beweging. De Universiteit Twente meldde in maart 2026 dat ze de leerstoel "Technology for Women's Health" bij het TechMed Centre heeft versterkt. Universitair docent Anique Bellos-Grob noemt bekkenbodemproblemen zoals verzakking en incontinentie expliciet als voorbeeld van een onderwerp dat in onderzoek en zorg te lang is overgeslagen, naast overgangsklachten en betere zorg bij borstkanker. Haar collega Hanneke Takkenberg, hoogleraar bij Erasmus MC, wijst erop dat wereldwijd maar ongeveer 2 procent van alle investeringen in medische technologie naar vrouwengezondheid gaat, terwijl vrouwen de helft van de wereldbevolking vormen. Dat verklaart voor een groot deel waarom er zo weinig apparaten, apps en sensoren bestaan die specifiek voor een vrouwenlichaam zijn ontworpen.
Tot die technologie er is, blijft het advies vooral praktisch. Wacht niet tot een verzakking of incontinentie "normaal" aanvoelt. Net zoals bij andere klachten die bij vrouwen vaak te lang blijven liggen, is de eerste stap meestal simpelweg het hardop uitspreken bij de huisarts wat je voelt, en specifiek vragen om een verwijzing naar bekkenfysiotherapie als die niet meteen wordt aangeboden.