Twintig jaar. Zo lang duurde het voordat Antoinetta de juiste diagnose kreeg. Haar huisarts schreef haar vermoeidheid, hoofdpijn, gewichtstoename en stoppende menstruatie jarenlang toe aan overbelasting en stress. Ze kreeg een verwijzing naar de ggz en de diagnose depressie. Pas toen een tweede huisarts haar wel serieus nam en een MRI liet maken, bleek er in 2018 een goedaardige tumor in haar hypofyse te zitten, een prolactinoom. Met medicatie verdween niet alleen de tumor langzaam, ze kon ook weer afvallen, promotie maken en gaan studeren.
Antoinetta deelde haar verhaal in het boek Ik ben geen man van journalist Mirjam Kaijer, nadat ze had gereageerd op een oproep van Kaijer op social media. Het is geen uitzonderlijk verhaal. Het is precies de reden waarom Nederland nu, voor het eerst, een landelijke aanpak heeft voor hoe artsen naar vrouwen luisteren.
Het systeem moet veranderen, niet de vrouw
Op 25 juni 2026 lanceerde ZonMw, in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, de Nationale Werkagenda Vrouwengezondheid. De kernboodschap staat er met opzet zo scherp: "Verander het systeem, niet de vrouw." De agenda is opgesteld met input van zorgprofessionals, patiëntenorganisaties en onderzoekers, en bouwt voort op de Nationale Strategie Vrouwengezondheid uit juli 2025.
Het startschot kwam eerder dat jaar, op 4 februari 2026, tijdens de Werkconferentie Vrouwengezondheid. Staatssecretaris Judith Tielen van VWS was daar de eerste van twaalf partijen die het convenant "Samen in actie voor betere vrouwengezondheid" ondertekenden. Ze zei dat vrouwengezondheid vraagt om "andere diagnostiek, andere behandeling en andere medicatie," en dat ze wil dat vrouwen net zo lang en net zo gezond leven als mannen.
Dagvoorzitter Jet Bussemaker voegde daar iets wezenlijks aan toe: de helft van de bevolking is vrouw, dus zorg zou daar structureel op moeten aansluiten. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar is in de medische praktijk tot nu toe allesbehalve de norm geweest.
Waarom jouw klachten sneller "stress" worden genoemd
Het probleem dat de Werkagenda aanpakt, is bekend bij iedere vrouw die ooit met vage klachten bij de huisarts zat. Symptomen als aanhoudende moeheid, bekkenbodemklachten of stemmingswisselingen worden bij vrouwen vaker en langer verkeerd begrepen of onderschat dan bij mannen. Dat kost niet alleen persoonlijk leed, het kost de samenleving ook geld: aan zorgkosten, verzuim en verminderde arbeidsparticipatie.
Volgens eerder onderzoek van Women Inc. kan sneller herkennen en passende zorg naar schatting minimaal 7,6 miljard euro per jaar opleveren. Dat cijfer werd genoemd tijdens de werkconferentie in februari als onderbouwing voor waarom dit niet alleen een kwestie van rechtvaardigheid is, maar ook van gezond verstand.
Het is ook precies het patroon dat je terugziet bij slaapapneu bij vrouwen, waar de klassieke symptomen vaak op mannen zijn gebaseerd en vrouwen daardoor later worden gediagnosticeerd. Of bij een hartinfarct, waar vrouwen heel andere signalen krijgen dan het bekende beeld van pijn op de borst, met als gevolg dat de ambulance soms te laat komt.
Drie actielijnen die concreet worden
De Werkagenda is geen vrijblijvend wensenlijstje. Er zijn drie actielijnen, en bij elke staan al lopende voorbeelden.
- Herkennen en erkennen van klachten. Amsterdam UMC is bijvoorbeeld een pilot gestart met een gratis spreekuur bij een gynaecoloog, speciaal voor vrouwelijke medewerkers.
- Kennisontwikkeling en implementatie. Huisartsen hebben een nieuwe standaard opgesteld voor menstruatiepijn en endometriose. Bedrijfsartsen kregen een richtlijn over hoe je de overgang op de werkvloer bespreekbaar maakt.
- Betere infrastructuur en kennisdeling. Het ErasmusMC zette een virtueel centrum op waarin onderzoekers en zorgprofessionals met verschillende achtergronden elkaar vinden.
Organisaties kunnen zich via een pledge aansluiten bij de agenda. Daarnaast is er input verzameld bij vrouwen en meisjes zelf, onder meer via onderzoek van Kieskompas en via het meldpunt van stichting Voices for Women, waar inmiddels duizenden ervaringsverhalen zijn binnengekomen. Daaruit blijkt steeds hetzelfde beeld: meer dan 80 procent van de mensen met onbegrepen klachten is vrouw.
Dit speelt niet alleen bij zeldzame aandoeningen
Het makkelijkst is het om dit probleem te zien bij een zeldzame tumor zoals bij Antoinetta. Maar het patroon duikt ook op bij aandoeningen die juist heel vaak voorkomen. Je eierstokken verouderen al jaren voordat de overgang zichtbaar begint, en toch wordt vermoeidheid in die fase bijna automatisch als "druk leven" afgedaan in plaats van als hormonale verandering die onderzoek verdient.
Hetzelfde geldt voor pijn tijdens je menstruatie die "er gewoon bij hoort," voor bekkenbodemklachten waarover je je dokter niet durft aan te spreken, of voor stemmingsklachten die meteen als burn-out worden gelabeld zonder dat er naar hormonale oorzaken wordt gekeken. Niet elke vage klacht is een verborgen tumor, maar de kans dat je serieus wordt genomen, zou niet moeten afhangen van hoe zeldzaam je aandoening uiteindelijk blijkt te zijn.
Wat je hiermee kunt doen als je zelf met vage klachten zit
De Werkagenda is een systeemverandering die jaren gaat duren, maar dat betekent niet dat je nu met lege handen staat. Een paar dingen die volgens de betrokken partijen al verschil maken:
- Vraag concreet naar vervolgonderzoek als "het is vast stress" niet overeenkomt met wat jij voelt. Een tweede huisarts hielp Antoinetta wel verder.
- Check of je werkgever al meedoet aan initiatieven zoals het gratis gynaecologie-spreekuur van Amsterdam UMC, of vraag erom als dat nog niet bestaat.
- Deel je verhaal bij het meldpunt van Voices for Women. Elk verhaal dat binnenkomt, is input voor hoe de Werkagenda de komende jaren wordt uitgevoerd.
Antoinetta kreeg na twintig jaar alsnog haar antwoord. De hoop achter deze Werkagenda is dat de volgende vrouw met vage klachten niet twintig jaar, maar twintig weken hoeft te wachten voordat iemand haar echt gelooft.