Je kent het wel: een collega die "gewoon even hoofdpijn" heeft en een half uur later alsnog achter haar bureau zit te werken. Bij migraine werkt dat zelden zo. Nieuw onderzoek laat zien waarom vrouwen daar veel vaker de dupe van zijn dan mannen, en waarom de aanval bij hen ook nog eens langer aanhoudt.
Een aanval duurt bij vrouwen bijna twee keer zo lang
Een grootschalige studie in The Lancet Neurology, gepubliceerd in december 2025, analyseerde data van 41.000 migrainepatiënten in achttien landen. De conclusie van onderzoeksleider Andreas Kattem Husøy van het Norwegian Center for Headache Research is helder: een migraineaanval duurt bij vrouwen gemiddeld bijna twee keer zo lang als bij mannen. Omdat vrouwen bovendien vaker aanvallen hebben, ligt hun totale migrainelast meer dan twee keer zo hoog.
Dat is geen kwestie van pijngrens of aanstellerij. Migraine is een neurologische aandoening, geen smoes om onder een afspraak uit te komen, ook al wordt het vaak zo behandeld.
Oestrogeen is de grote boosdoener
Voor de puberteit hebben jongens en meisjes ongeveer evenveel kans op migraine. Zodra de hormonen op gang komen, verschuift dat beeld drastisch: migraine komt bij vrouwen zo'n drie keer zo vaak voor als bij mannen, blijkt uit onderzoek van hoogleraar neurologie Gisela Terwindt van het LUMC.
De verklaring zit in het trigeminovasculaire systeem, het netwerk van zenuwen rond de hersenvliezen dat een hoofdrol speelt bij migraine. Daar zitten receptoren voor oestrogeen en progesteron. Vooral een plotselinge daling van oestrogeen, zoals vlak voor de menstruatie, werkt als trigger. Dat verklaart ook waarom veel vrouwen tijdens de zwangerschap juist minder last hebben: het oestrogeenniveau blijft dan stabiel hoog. Rond de perimenopauze gebeurt het tegenovergestelde. De hormoonspiegels schommelen heftiger, en daarmee vaak ook de aanvallen.
Vrouwen krijgen vaak te weinig medicijnen
Terwindt signaleert nog een probleem, en dat zit niet in het lichaam maar in de spreekkamer. Vrouwen krijgen volgens haar structureel te lage doseringen voorgeschreven, medicatie die onvoldoende werkt tegen de aanval. Het gevolg is dat ze vaker naar pijnstillers grijpen, wat weer kan leiden tot medicatie-afhankelijke hoofdpijn: hoofdpijn die ontstaat door te veel pijnstillergebruik. Een vicieuze cirkel die met een betere eerste dosering vaak te voorkomen was geweest.
Het is een patroon dat je vaker ziet als het om vrouwenlichamen gaat. Ook bij menstruatiepijn en bij een trage schildklier duurt het vaak te lang voordat klachten serieus worden genomen.
Slaap, stress en voeding tellen ook mee
Hormonen zijn niet de enige factor. Uit dezelfde Lancet-studie blijkt dat tot 20 procent van de migrainelast te voorkomen is met beter medicatiegebruik en aandacht voor de bekende triggers: onregelmatige slaap, stress, uitgestelde maaltijden en te weinig water. Dat klinkt misschien als een open deur, maar juist bij vrouwen die al jaren met migraine leven, verdwijnt die basis vaak naar de achtergrond. Je went aan de aanvallen en gaat ze zien als iets wat je nu eenmaal overkomt, in plaats van iets waar je grip op kunt krijgen.
Een vaste slaaproutine, ook in het weekend, is een van de weinige adviezen die in vrijwel elk onderzoek naar migraine terugkomt. Grote schommelingen in je slaappatroon zijn voor het brein van iemand met migraine minstens zo'n sterke trigger als een hormonale dip.
Migraine met aura is meer dan alleen pijn
Bij ongeveer een kwart van de migrainepatiënten gaat een aanval gepaard met aura, tijdelijke visuele of zintuiglijke stoornissen die de aanval inleiden. Voor vrouwen met deze vorm ligt er nog een extra risico op de loer. Onderzoek waar Terwindt naar verwijst, laat zien dat migraine met aura samenhangt met een hoger risico op hart- en vaatziekten. Dat risico stijgt verder bij het combineren met de anticonceptiepil of bij roken, net zoals ook het risico op een hartinfarct bij vrouwen op een andere manier optreedt dan artsen doorgaans verwachten.
Dat betekent niet dat je meteen moet stoppen met de pil bij de eerste flikkerende lichtjes voor je ogen. Het betekent wel dat het de moeite waard is om dit expliciet met je huisarts te bespreken als je migraine met aura hebt én hormonale anticonceptie gebruikt.
Wat je zelf kunt doen tegen de volgende aanval
Terwindt adviseert patiënten om een hoofdpijndagboek bij te houden: noteer wanneer een aanval begint, hoe lang die duurt en wat er in de dagen ervoor gebeurde, van slaap tot stress tot je cyclus. Op die manier worden patronen zichtbaar die in een kort spreekuur van tien minuten makkelijk over het hoofd worden gezien.
Minstens zo belangrijk is dat je bij frequente aanvallen niet blijft aanmodderen met een middel dat eigenlijk niet genoeg helpt. Ga terug naar je huisarts of vraag om een verwijzing naar een neuroloog als de pijnstillers die je nu gebruikt de aanval niet binnen een paar uur onder controle krijgen. Bij structurele hormonale klachten kan ook overleg tussen je huisarts en gynaecoloog, bijvoorbeeld rond de overgang, net het verschil maken tussen aanmodderen en een aanpak die daadwerkelijk werkt.