Sinds 1 oktober staat Florence Pugh op Netflix als Cathy Ames in East of Eden, de nieuwe bewerking van John Steinbecks klassieker. De serie trekt volle kijkcijfers, maar het echte gesprek gaat niet over de cijfers. Het gaat over de vraag of je mag houden van een vrouw die in het boek simpelweg "het kwaad zelf" heet.
Cathy Ames is in Steinbecks roman een van de koudste personages uit de Amerikaanse literatuur. Ze steekt haar ouders in brand, verlaat haar pasgeboren tweeling en schiet haar man neer zonder met haar ogen te knipperen. Zoe Kazan, die de serie schreef en produceert, besloot die versie niet klakkeloos over te nemen. Ze wilde volgens eigen zeggen "begrijpen wat haar tot die beslissingen bracht, in plaats van de makkelijke, goedkope versie te maken van een slechterik."
Wie is Cathy Ames eigenlijk
In Steinbecks roman uit 1952 is Cathy nauwelijks een mens, meer een duivelse kracht die door de levens van de familie Trask raast. De serie geeft haar een jeugd vol verwaarlozing en geweld, en laat zien hoe ze in een wereld leeft waarin een vrouw zonder geld of familie nauwelijks keuzes heeft. Dat verandert niets aan wat ze doet, maar wel aan hoe je ernaar kijkt.
Pugh speelt haar niet als monster, maar als iemand die precies weet wat ze wil en daar alles voor opzij zet. Critici omschrijven haar vertolking als "terrifying" en noemen haar het kloppend hart van de serie. Geen kleine lof voor een rol die generaties lezers associeerden met pure slechtheid.
Florence Pugh maakt van haar iets anders
Het verschil met het boek zit vooral in de scènes waarin je Cathy alleen ziet, zonder dat iemand anders kijkt. Je ziet haar rekenen, plannen, overleven. De camera blijft op haar gezicht hangen op momenten waarop het boek allang verder was gegaan naar het volgende slachtoffer. Dat maakt haar geen sympathiek personage in de klassieke zin, maar wel een personage waar je niet van wegkijkt.
Jeb Stuart, medeshowrunner naast Kazan, zei het zo: "Ze is geen eendimensionale slechterik in deze serie. Ze is het product van wat haar is overkomen." Dat klinkt als een verzachting, maar de serie laat haar ondertussen gewoon alle verwoestende dingen doen die ze in het boek ook doet. Niemand wordt van haar misdaden vrijgepleit, alleen de context verandert.
Niet iedereen is overtuigd
En daar wringt het bij een deel van het publiek. Op sociale media vragen Steinbeck-lezers zich hardop af of de makers het boek wel goed hebben gelezen. Het verwijt: de serie ruilt de harde morele kern van het boek in voor een modernere, vergevingsgezindere blik op een personage dat juist bedoeld was als onverzoenlijk kwaad. Fans die het boek op school lazen, herkennen hun Cathy soms niet terug.
Tegelijk is er weinig kritiek op Pugh zelf. De discussie gaat over de keuze van de makers, niet over de uitvoering. Dat onderscheid wordt in online discussies vaak door elkaar gehaald, maar het is precies waarom deze serie zo goed leent voor een avond bingen mét nagesprek.
Rondom Pugh staat een cast die het verhaal evenveel kracht geeft. Christopher Abbott en Mike Faist spelen de broers Adam en Charles Trask, de twee mannen wier leven door Cathy wordt ontwricht. Regisseur Garth Davis, bekend van Lion, filmt de eerste vier afleveringen, waarna de Française Laure de Clermont-Tonnerre het stokje overneemt voor het tweede deel. Die wisseling van regisseurs merk je: de serie verandert halverwege van toon, van een trage familiekroniek naar iets grimmigers.
Wat verder opvalt, is dat Pugh zelf tijdens interviews duidelijk maakte dat ze geen genoegen nam met een platte uitleg voor Cathy's gedrag. Precies die weigering om het simpel te houden, is waarschijnlijk de reden dat kijkers zo verdeeld blijven. Een personage dat je volledig kunt verklaren, is zelden interessant genoeg om weken later nog over te praten.
Waarom we zo graag naar foute vrouwen kijken
East of Eden is niet de eerste Netflix-productie die een beruchte vrouw een nieuwe, complexere laag geeft. Hetzelfde patroon zag je bij de serie over bijlmoordenares Lizzie Borden, die van schoolboek-schurk tot bijna-icoon werd gemaakt. Blijkbaar hebben we als kijker behoefte aan vrouwen die niet in het hokje "slachtoffer" of "heilige" passen, zelfs als dat betekent dat we met een moordenaar moeten meeleven.
Diezelfde honger naar vrouwen die zich niets aantrekken van wat er van ze verwacht wordt, zag je terug in het enthousiasme rond de Netflix-heldin die elk huwelijksaanzoek afwijst. Niet elk ongehoorzaam personage hoeft een moordenaar te zijn om interessant te zijn, maar het laat zien dat de keurige, brave vrouwenrol allang niet meer de norm is op het streaming-aanbod. Zelfs de geruchten rond Meghan Markle in The Gentlemen draaien om dezelfde vraag: wat gebeurt er als een vrouw buiten de lijntjes kleurt die anderen voor haar hebben getekend.
Dit bepaalt of je de serie nu al moet kijken
Wil je een serie die je gewoon lekker laat wegkijken, dan is East of Eden niet je beste optie voor vanavond. De zeven afleveringen zijn traag, zwaar en bij vlagen flink gewelddadig. Maar als je het type kijker bent dat na afloop meteen een berichtje stuurt met "heb jij het ook gezien, wat vond je van haar", dan is dit precies de serie waar je de komende weken mensen over hoort praten. Zet 'm aan met iemand die het boek kent, en bereid je voor op een stevige discussie na de aftiteling.
